sobota, 31 maja 2014

Skuteczne zapobieganie zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych i związanej z tym bakteriemii – czy to możliwe?

Bakteryjne zapalenie opon i bakteriemia, będąca jego powikłaniem są ważną przyczyną chorobowości i śmiertelności zwłaszcza wśród małych dzieci, poniżej 2 roku życia, które jeszcze nie w pełni wykształciły wszystkie mechanizmy odpornościowe. Właśnie z tego względu odpowiedź immunologiczna na otoczkowe antygeny Haemophilus influenzae, Neisseria meningitidis oraz Streptococcus pneumoniae stwarza ryzyko zachorowania na ciężkie zapalanie opon i rozwój związanych z nim powikłań.

W The Lancet Infectious Diseases opublikowano wyniki retrospektywnego badania oceniającego liczbę przyjęć do szpitala dzieci z powodu bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych w Wielkiej Brytanii, w ciągu ostatnich 50 lat. Zauważono drastyczny spadek rozpoznań zapalenia opon od momentu wdrożenia powszechnych szczepień przeciwko bakteriom otoczkowym (HiB, serogrupa C meningokoków oraz siedmiowalentna szczepionka przeciw streptokokom). Badanie opublikowane w The Lancet wykazało wyższą częstość klinicznie rozpoznawanego zapalenia opon, niż wynikałoby to z rozpoznań mikrobiologicznych. Wniosek ten dowodzi, że poleganie tylko i wyłącznie na rozpoznaniu mikrobiologicznym może prowadzić do niedoszacowania liczby realnie występujących przypadków.

W Wielkiej Brytanii inwazyjna choroba meningokokowa jest najczęstszą przyczyną zapalenia opon wśród dzieci. W większości przypadków wywoływana jest przez serogrupę B Neisseria meningitidis. Rozwój szczepienia przeciwko serogrupie B jest trudny z uwagi na brak immunogenności polisacharydów otoczkowych. W Europie niedawno zarejestrowano szczepionkę bazującą na białkach otoczki zewnętrznej. Badania dowodzą, że charakteryzuje się 75% skutecznością przeciwko szczepom występującym w Wielkiej Brytanii.

Pneumokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych charakteryzuje się największą śmiertelnością u dzieci. Mimo powszechnie dostępnej szczepionki siedmiowalentnej w Stanach Zjednoczonych, nadal najczęstszą przyczyną zgonów dzieci w tym kraju z powodu zapalenia opon są pneumokoki, głównie te serotypy, których nie obejmuje szczepienie. 13 walentna szczepionka została wprowadzona do użytku w Wielkiej Brytanii w 2011 roku,  jednak istnieje jeszcze co najmniej 80 innych serotypów pneumokoków nie objętych szczepieniem.

Nadzór nad chorobą powinien obejmować populacje szczepione i nieszczepione. Skonigowane szczepionki nie tylko zapobiegają rozwojowi choroby, ale pozwalają zwalczać również bezobjawowe nosicielstwo. Spadek zachorowań wśród dziecipotencjalnie zmniejszy również liczbę nowych przypadków zachorowań wśród dorosłych.

Wprowadzenie skoniugowanej szczepionki przeciwko Hib, meningokokom serogrupy C oraz siedmiowalentnej i trzynastowalentnej szczepionki przeciwko streptokokom znacząco zmniejszyło liczbę przypadków zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i bakteriemii u dzieci. Potrzebne są jednak dalsze badania nad rozszerzeniem zakresu stosowanych szczepień dla lepszej kontroli tych ciężkich zakażeń.

oprac. lek. Szymon Nowak

źródło: Riordan A., Preventing meningitis and septicemia: are we nearly there yet?, The Lancet, Vol. 14, Maj 2014

sobota, 29 marca 2014

Skojarzone użycie inaktywowanych i doustnych szczepień przeciwko polio w obozach uchodźców – Kenia 2013

Od momentu wdrożenia Globalnego Programu Eradykacji Polio w 1988 roku, tylko w trzech krajach na świcie notowano ciągłą transmisję dzikich szczepów wirusa – w Afganistanie, w Pakistanie i  w Nigerii. W okresie kwiecień-grudzień 2013 doszło do rozszerzenia ogniska polio w Nigerii oraz  zanotowano 194 przypadki porażenia powodowanego polio w Somalii, 14 przypadków w Kenii i 9 przypadków w Etiopii. Kenia w odpowiedzi uruchomiła po raz pierwszy program skojarzonego szczepienia (doustne + domięśniowe – szczepionka inaktywowana), które zastosowano u 126 tys. dzieci przebywających w obozach dla uchodźców somalijskich na granicy kenijsko-somalijskiej. Obserwacje prowadzone w trakcie trwania programu wykazały możliwości skutecznej immunizacji ponad 90% populacji, minusem są jednak wyższe koszty niż w przypadku stosowania tylko szczepienia doustnego.

Akcja szczepień była przeprowadzona przez 299 zespołów, w skład których wchodził pracownik medyczny, odpowiedzialny za podanie szczepienia inaktywowanego, oraz dwóch lub trzech wolontariuszy, którzy podawali szczepionkę doustną, mobilizowali rodziców do poddania dzieci szczepieniom, oraz oznaczali dzieci już zaszczepione. Koszt jednej szczepionki inaktywowanej to $2.09, natomiast jedna szczepionka OPV kosztuje zaledwie $0.14. Całkowity koszt prowadzenia kampanii szczepienia skojarzonego w przeliczeniu na jedno zaszczepione dziecko wyniósł $3.27. W obozach dla uchodźców 92.8% dzieci, którym zaproponowano szczepienie, zostało mu poddanych. Podczas prowadzonych wcześniej akcji podawania tylko szczepienia doustnego 97.2% dzieci. Różnica może wynikać z pewnych obaw opiekunów przed szczepieniem podawanym podwójną drogą, mimo informacji o jego wyraźnie większej skuteczności. Podawanie szczepienia drogą doustną i pozajelitową generuje odpowiedź humoralną i śluzówkową, co ma szczególnie ważne znaczenie w przypadku populacji o wysokim ryzyku zachorowania.

Zastosowanie skojarzonego szczepienia, nie powodowało zmniejszenia liczby zaszczepionych dzieci podczas następnej akcji, w lutym 2014, którą przeprowadzono tylko przy użyciu szczepienia doustnego.

oprac. lek. Szymon Nowak

źródło: Sheikh M.A. et al. „Combined Use of Inactivated and Oral Polivirus Vaccines in Refugee Camps and Surrounding Communitites – Kenya, December 2013”, MMWR 2014, Vol. 63, No. 11

niedziela, 13 października 2013

Powikłania biegunki podróżnych

W najnowszym numerze Journal of Travel Medicine (wrzesień 2013) znajdziemy ciekawy artykuł mówiący o możliwych powikłaniach biegunki podróżnych, będącej częstą przypadłością ludzi podróżujących do krajów odmiennej strefy klimatyczno-sanitarnej. Szacuje się, że 30-70% podróżnych doświadcza biegunki w zależności od miejsca do którego podróżują oraz pory roku. 80-90% przypadków wynika z zakażenia wody, żywności przez bakterie lub toksyny bakteryjne (szczepy Escherichia coli). Biegunka ma najczęściej ostry, samoograniczający się przebieg (objawy ustępują w ciągu 1-5 dni). Autorzy artykułu opisują trzy możliwe powikłania związane z zachorowaniem na biegunkę podróżnych: reaktywne zapalenie stawów, zespół Guillain-Barré oraz poinfekcyjny zespół jelita drażliwego.

Reaktywne zapalenie stawów rozpoczyna się najczęściej bólami stawowymi w okresie 1-4 tygodni od infekcji jelitowej. Czasem choroba zajmuje tylko jeden staw, jednak najczęściej ma przebieg wielostawowy (zwykle zajmuje stawy kończyn dolnych). Czasami objawom stawowym towarzyszą objawy zapalenia błony naczyniowej oka, spojówek, czy cewki moczowej. Patogenami najczęściej związanymi z występowaniem reaktywnego zapalenia stawów są: Salmonella enteritidis, Shigella spp., Campylobacter spp., Yersinia spp. (odpowiadają za ok. 52% przypadków choroby).  Wśród czynników predysponujących do zachorowania wymienia się antygen HLA B27 (obecny u 6% populacji, 50% pacjentów chorujących na reaktywne zapalenie stawów). Autorzy artykuły przypominają również o innych antygenach układu HLA (B7, B22, B40), które mogą wykazywać reakcję krzyżową z antygenem B27 predysponując tym samym do reaktywnego zapalenia stawów. Patogeneza reaktywnego zapalenia stawów opiera się na indukcji bezpośredniej odpowiedzi zapalnej w kierunku antygenów bakteryjnych, które przenikają z przewodu pokarmowego i docierają do tkanek stawu, lub pośrednio w kierunku antygenów ludzkich, wykazujących reakcję krzyżową z antygenami bakteryjnymi (zjawisko mimikry).

Zespół Guillain-Barré wynika z autoimmunologicznej odpowiedzi skierowanej przeciwko antygenom nerwów obwodowych, prowadzącej do postępującego osłabienia mięśni. Wyróżnia się trzy typy zespołu Guillain-Barré: ostra zapalna demielinizacyjna poliradikuloneuropatia, ostra ruchowa aksonalna neuropatia, ostra ruchowo-czuciowa aksonalna neuropatia. Częstość występowania zespołu GB wynosi 1-2 przypadki na 100 000. Zespół GB charakteryzuje się występowaniem uogólnionego, symetrycznego osłabienia mięśni, drętwienia, parestezji. Może dojść do zajęcia nerwów czaszkowych oraz nerwów zaopatrujących mięśnie oddechowe. Często współwystępują objawy autonomiczne: tachykardia, nadciśnienie tętnicze, hipotensja ortostatyczna, zatrzymanie moczu, niedrożność.  Objawy pojawiają się zazwyczaj od 1 do 3 tygodni od infekcji wirusowej lub bakteryjnej. Po ustąpieniu okresu ostrego, objawy zespołu GB stopniowo ustępują. Część pacjentów wraca do pełnej sprawności, jednak około 20% pozostaje w pewnym stopniu niesprawna. Najczęściej spotykanym zakażeniem jelitowym związanym z występowaniem zespołu GB jest zakażenie Campylobacter (1 na każde 1000 przypadków). Patogeneza zespołu GB, podobnie jak reaktywnego zapalenia stawów wiąże się najprawdopodobniej z mimikrą antygenową. Dochodzi do produkcji autoprzeciwciał, aktywacji limfocytów T, które są skierowane przeciwko antygenom mieliny, upośledzając mechanizm przewodzenia impulsów nerwowych.

Poinfekcyjny zespół jelita drażliwego również może występować jako powikłanie biegunki podróżnych. Najczęściej ma postać przewlekłej biegunki, dyskomfortu w jamie brzusznej, oraz generalnie zmian w funkcjonowaniu jelita grubego, obserwowanych przez lekarzy u pacjentów wracających z tropiku.  Do rozpoznania poinfekcyjnego zespołu jelita drażliwego muszą być spełnione III kryteria rzymskie poprzedzone epizodem infekcji jelitowej. Poinfekcyjny zespół jelita drażliwego rozpoznawano u 4% do 32% chorych po infekcji jelitowej (różnica może wynikać z kryteriów rozpoznania choroby, metod używanych do diagnostyki zespołu jelita drażliwego). Do czynników ryzyka zachorowania na poinfekcyjny zespój jelita drażliwego zalicza się stres i sytuacje wywołujące lęk, młody wiek pacjenta. Patogeneza podobnie jak w przypadku reaktywnego zapalenia stawów i zespołu GB wynika z pewnej dysregulacji układu odpornościowego, ale nie jest bezpośrednio związana z mimikrą antygenową. U pacjentów może dochodzić do zaburzeń wygaszania odpowiedzi immunologicznej, co prowadzi do przetrwałego zapalenia i zaburzeń bariery jelitowej. Przewlekły proces zapalny błony śluzowej jelita może prowadzić do uszkodzenia komórek nerwowych i mięśniówki jelit, co daje objawy zespołu jelita drażliwego.

Podsumowując biegunka podróżnych może prowadzić co ciężki, przewlekłych powikłań. Celem ograniczenia liczny powikłań należy zweryfikować strategie leczenia i profilaktyki biegunki podróżnych.

oprac. lek. Szymon Nowak

źródło: Bradley A. i wsp.; „Post-Infectious Sequelae of Traveler’s Diarrhea”; Journal Of Travel Medicine, Vol. 20, Issue 5

Międzynarodowy Zielony Krzyż

W sierpniowym biuletynie informacyjnym Organizacji Narodów Zjednoczonych zamieszczono wywiad z ludźmi związanymi z funkcjonowaniem Międzynarodowego Zielonego Krzyża. Michaił Gorbaczow, założyciel organizacji zapytany o największe wyzwanie stawiane przed Zielonym Krzyżem wskazuje na wspieranie zrównoważonego rozwoju. Podkreśla, ze mimo wielu zapewnień, działań, przemówień, dokumentów nadal zrobiono zbyt mało dla zrównoważonego rozwoju na świecie. Jako największe osiągniecie Zielonego Krzyża w ciągu ostatnich 20 lat wskazuje na duży udział w zmianie sposobu myślenia polityków w kwestii postrzegania zagrożeń dla ludzkości i środowiska, zwłaszcza w aspekcie wojen i konfliktów. Zielony Krzyż miał również duży udział w walce o zapewnienie ludziom prawa dostępu do czystej wody pitnej i sanityzacji. Zapewniał również pomoc ludziom, których dotknęły katastrofy środowiskowe, takie jak awaria reaktora jądrowego w Czarnobylu, w 1986 roku. Alexander Likhotal, Prezydent Międzynarodowego Zielonego Krzyża pytany o wpływ organizacji pozarządowych na rządy, odpowiada, że społeczeństwo obywatelskie odgrywa bardzo duża rolę w walce z zagrożeniami dla ludzkości i środowiska. Organizacje pozarządowe są blisko ludzi, w wielu przypadkach o wiele bliżej niż władze lokalne czy narodowe. Ta bliskość pozwala znajdować proste rozwiązania, które nie wymagają wielkich nakładów finansowych. Jan Kulczyk jest Przewodniczącym Międzynarodowego Zielonego Krzyża. Zapytany o sposoby dobrego działania na rzecz środowiska bez zbytniego obciążenia ekonomicznego wskazuje na możliwości ponownego wykorzystania materiałów (recykling). Świat potrzebuje ekonomii opartej na "zielonym wzroście", wspierania środowiska przez promowanie recyklingu, zmniejszenie ilości wytwarzanych śmieci, wykorzystywanie naturalnych źródeł energii.

Międzynarodowy Zielony Krzyż jest organizacja ekologiczną, oficjalnie założoną w 1993 roku w Kioto, po Szczycie Ziemi, zorganizowanym w 1993 roku, w Rio de Janerio.

oprac. lek. Szymon Nowak

źródło: Green Cross Internatiomal, UN Special, lipiec-sierpień 2013

wtorek, 8 października 2013

Skuteczność skoniugowanej szczepionki przeciwko meninigokokowemu zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych – badania w Czadzie

 W jednym z wrześniowych wydań The Lancet (12.09.2013) zamieszczono artykuł podsumowujący skuteczność koniugowanej szczepionki przeciwko meningokokowemu zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, wywoływanego przez serotyp A Neisseria meningitidis. Od mniej więcej 100 lat w środkowym pasie Afryki wybuchają okresowo duże, nieprzewidywalne epidemie meningokokowego zapalenia opon. Pierwsze ogniska wykryto w 1916 a następnie w 1918 roku w Czadzie, śmiertelność sięgała 75%. Następne duże epidemie miały miejsce w latach ‘40, ’50 i ‘60. Pod koniec lat ‘60 wprowadzono do leczenia sulfonamidy, penicylinę i chloramfenikol, przez co udało się obniżyć śmiertelność do 10%. Należy wspomnieć, że pierwsza pełnokomórkowa szczepionka przeciwko meningokokowemu zapaleniu opon została opracowana już w 1936 roku i po raz pierwszy szeroko rozpowszechniona w Czadzie. Szczepionka polisacharydowa została pierwszy raz użyta w 1988 roku, jednak nie spowodowało to istotnego zmniejszenia zapadalności na chorobę w czasie epidemii. Polisacharydowo-białkowa skoniugowana szczepionka jest skuteczniejsza w zapobieganiu zapalenia opon ponieważ charakteryzuje się większą immunogennością, zwłaszcza wśród małych dzieci, indukuje trwalszą pamięć immunologiczną oraz zapobiega nosicielstwu w jamie nosowo-gardłowej. Program tworzenia takiej szczepionki został zapoczątkowany w 2001 roku przy wsparciu finansowym Fundacji Billa i Melindy Gates. Skoniugowana szczepionka oparta o polisacharydy serotypu A meningokoków oraz toksoid tężca została wyprodukowana w Indiach, oraz wstępnie zaakceptowana przez WHO w 2010 roku, w oparciu o jej wysoką immunogenność oraz bezpieczeństwo w badaniach klinicznych (3 faza badań klinicznych nie została przeprowadzona). Nadzór nad skutecznością nowego szczepienia został wprowadzony pod koniec 2010 roku, kiedy w Burkina Faso rozpoczęto akcję szczepień. W jej wyniku nastąpiło wyraźne zmniejszenie liczby przypadków, do najniższego od 1995 roku poziomu, nie zanotowano lokalnych ognisk choroby oraz nie potwierdzono ani jednego przypadku choroby wywołanej przez serotyp A meningokoków.

Obecnie trwająca epidemia meningokokowego zapalenia opon w Czadzie zaczęła się w 2009 roku – zanotowano znaczny wzrost zachorowań spowodowanych zakażeniem zarówno serotypem A jak i W. W 2010 roku zanotowano 3058 przypadków, 5960 w roku 2011 i 3795 w 2012. Pod koniec 2011 roku immunizacja nową szczepionką prowadzona była jako program pilotażowy w 3 dystryktach w okolicach N’Djameny. W pierwszej połowie 2012 roku, kiedy w Czadzie rozpoczął się wzrost liczby zachorowań na meningokokowe zapalenie opon, w regionach, w których prowadzono pilotażowy program zanotowano istotny spadek liczby przypadków, z 43,8 na 100 000 do 2,48 na 100 000 ludzi. Ponadto w obrębie regionów objętych szczepieniem nie wykazano ani jednego potwierdzonego przypadku zakażenia meningokokami serotypu A. Zanotowano również 98% spadek nosicielstwa serotypu A meningokoków wśród ludzi w każdej grupie wiekowej. Wcześniej donoszono, że nosicielstwo w tych regionach sięga 1%.

Dane zebrane w Czadzie wyraźnie pokazują skuteczność nowej szczepionki oraz sugerują konieczność szerszego jej zastosowania. Potrzeba również długiego nadzoru nad okresem skuteczności szczepienia, zapobiegania kolejnym epidemiom, ale także kontroli nosicielstwa, w tym badań nad ryzkiem nosicielstwa innych serotypów.

Organizacja GAVI ze Szwajcarii zapowiedziała podjęcie działań dla szerokiego rozpowszechnienia skoniugowanej szczepionki. Nature donosi, że do końca 2013 roku szczepieniem ma być objęte 12 krajów, oraz, że GAVI przeznaczy 267 milionów US$, aby wprowadzić szczepienie w kolejnych 14 krajach, do 2016 roku.

oprac. lek. Szymon Nowak
źródło: Daugla D.M. i wsp.; Effect of a serogroup A meningococcal conjugate vaccine (PsA-TT) on serogroup A menningococcal meningitis and carriage in Chad: a community trial; The Lancet, wrzesień 2013

Meningitis triumph; Nature; 18 września 2013

środa, 2 października 2013

Dobre praktyki dotyczące diagnostyki, kontroli i opieki nad chorymi z lekooporną gruźlicą – Raport Światowej Organizacji Zdrowia

Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała Raport zawierający rekomendacje i przykłady dobrych praktyk w zakresie diagnostyki, leczenia i kontroli nad gruźlicą lekooporną w regionie europejskim. 82 przykłady dobrych praktyk zostały zgłoszone przez interesariuszy zaangażowanych w problem (ministerstwa zdrowia, przedstawicieli narodowych programów nad kontrolą choroby, organizacje pozarządowe) w okresie od maja do sierpnia 2013. Raport WHO jest częścią realizacji Consolidated Action Plan dla prewencji, kontroli i opieki nad chorymi na lekooporną i wielolekooporną gruźlicę. W Raporcie znalazły się między innymi przykłady z Węgier (reforma obowiązkowego screeningu w kierunku gruźlicy), z Holandii i Wielkiej Brytanii (przykład międzynarodowej współpracy odnośnie migracyjnej i transgranicznej kontroli nad gruźlicą), z Finlandii (narodowa grupa doradcza ds. leczenia gruźlicy), z Tadżykistanu (leczenie gruźlicy u dzieci), z Rumunii (kontrola zakażeń gruźlicą w więzieniach). Z pełną treścią raportu można zapoznać się na stronach Światowej Organizacji Zdrowia (www.euro.who.int).

oprac. lek. Szymon Nowak

źródło: WHO Best Practicies  in Prevention, Control and Care for Drug-Resistant Tuberculosis Now Published; Eurosurveillance, Vol 18, Issue 38, wrzesień 2013

sobota, 28 września 2013

Dziś Światowy Dzień Walki ze Wścieklizną

28 września przypada Światowy Dzień Walki ze Wścieklizną. Chociaż możemy jej zapobiegać, każdego roku choroba ta zabija tysiące ludzi. W tym roku po raz pierwszy trzy międzynarodowe organizacje – FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa), OIE (Światowa Organizacja Zdrowia Zwierząt) i WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) – wydały wspólne oświadczenie będące obietnicą eliminacji wścieklizny u ludzi i kontroli tej choroby u zwierząt.

Wścieklizna jest zoonozą wywoływaną przez neurotropowe wirusy z rodziny Rhabdoviridae, występującą u ssaków w ponad 150 krajach i na wszystkich kontynentach oprócz Antarktydy. Każdego roku z jej powodu umiera około 60 000 osób, głównie w Azji i Afryce.

Wirus atakuje zwierzęta domowe i dzikie i poprzez  kontakt ze śliną zakażonych zwierząt na skutek pogryzień i zadrapań może również przenosić się na człowieka. Do zakażeń u ludzi dochodzi najczęściej przez wprowadzenie wirusa ze śliną podczas pokąsania przez zakażone psy. Niemal połowę osób pokąsanych przez zwierzęta podejrzane o zakażenie stanowią dzieci w wieku poniżej 15 roku życia.

Wściekliźnie można zapobiegać poprzez szczepienia. Istnieją bezpieczne i skuteczne szczepionki zarówno dla ludzi, jak i dla zwierząt. Z ekonomicznego punktu widzenia najbardziej efektywną metodą zapobiegania wściekliźnie u ludzi jest eliminacja tej choroby na drodze powszechnych szczepień psów. Zaszczepienie co najmniej 70% psów przerywa łańcuch transmisji u tych zwierząt oraz na ludzi. Oprócz koncentracji na walce ze wścieklizną u psów, uwagi wymaga również wirus występujący u dzikich zwierząt. W niektórych rejonach świata, jak np. nietoperze w Ameryce Południowej, są one znaczącym źródłem zakażenia dla ludzi. Zarówno psy, jak i dzikie zwierzęta, mogą być źródłem zakażenia także dla zwierząt gospodarskich, co wiąże się z dużymi stratami ekonomicznymi i wpływa na bezpieczeństwo żywności.
Fot. Tanzania, szczepienie psów (© Mathew Maziku)
Szczepienia przedekspozycyjne są zalecane dla osób stale narażonych na kontakt z wirusem w związku z miejscem ich zamieszkania lub wykonywaną pracą (np. dla osób zajmujących się diagnostyką wścieklizny lub mających kontakt z dzikimi zwierzętami) oraz dla podróżnych planujących intensywne wyprawy trekingowe w rejonach endemicznego występowania choroby.

Zachorowaniom u ludzi w przypadku ekspozycji można zapobiegać poprzez dokładne opracowanie rany oraz w porę rozpoczętą profilaktykę czynno-bierną. Większość zgonów następuje właśnie z powodu braku profilaktyki poekspozycyjnej, głównie w rolniczych regionach w krajach endemicznych, gdzie szczepionki i swoiste immunoglobuliny są niedostępne.

Eliminacja wścieklizny wymaga konsekwentnego i długotrwałego zaangażowania, podpartego silnymi systemami opieki zdrowotnej i weterynarii. Wymaga ona również bliskiej współpracy pomiędzy wieloma różnymi sektorami i dyscyplinami, a obchodzony dziś Światowy Dzień Walki ze Wścieklizną jest daje okazję do ustanowienia i wzmocnienia tych powiązań. Na 2015 rok przewidywana jest lokalna eliminacja zachorowań na wściekliznę na skutek pogryzień przez psy w krajach Ameryki Łacińskiej, a na 2020 – w Azji Południowo-Wschodniej. FAO, OIE i WHO wspólnie działają na rzecz zwiększenia globalnej świadomości i zintensyfikowania walki ze wścieklizną.

Pełna treść wspólnego oświadczenia ww. organizacji dostępna jest pod linkiem: http://www.who.int/rabies/WRD_2013_Statement_Eng.pdf

oprac. Ewa Kaczmarek

źródła: